Concept Zelfstandigenwet naar buiten gebracht

ℹ️ Internetconsultatie staat open tot 29 oktober 2026.

Op 1 oktober 2026 heeft Thierry Aartsen, minister van Werk en Participatie, het conceptwetsvoorstel voor de Zelfstandigenwet gepresenteerd. Het hoofddoel van deze wet is het creëren van meer duidelijkheid voor zelfstandigen en hun opdrachtgevers over de vraag wanneer als zelfstandige kan worden gewerkt.

Hoe zit het nu?

In de huidige situatie wordt achteraf door de rechter beoordeeld of een werkende als zelfstandige heeft mogen werken of dat de werkrelatie toch, met terugwerkende kracht, als een arbeidsovereenkomst moet worden gezien. Dit ongeacht wat de zelfstandige en zijn (of haar) opdrachtgever zelf voor ogen hebben gehad. Er zou dan sprake kunnen zijn van schijnzelfstandigheid.

Ook de belastingdienst handhaaft op schijnzelfstandigheid. Als de belastingdienst van mening is dat eigenlijk sprake is geweest van een arbeidsovereenkomst, terwijl de zelfstandig ondernemer en de opdrachtgever een overeenkomst van opdracht hadden beoogd, loopt de opdrachtgever het risico op naheffingen en boetes. In de praktijk heeft dit tot gevolg gehad dat opdrachtgevers terughoudend zijn geworden met het verstrekken van opdrachten aan zelfstandigen. Als het aantal opdrachten terugloopt hebben zelfstandigen daar last van.

Wat vindt PZO?

De markt en de Nederlandse economie hebben dus behoefte aan duidelijkheid vooraf. De Zelfstandigenwet beoogt die duidelijkheid te bieden, maar of dat is gelukt dat valt nog te bezien. PZO heeft samen met haar partners binnen VZN gepleit voor het creëren van een veilige haven voor zelfstandigen die daadwerkelijk ondernemer zijn en dit ook voorafgaand aan het sluiten van een overeenkomst van opdracht kunnen aantonen. Die ondernemers zouden als zelfstandig ondernemer moeten kunnen werken en hun opdrachtgevers zouden dan ook niet door de belastingdienst moeten kunnen worden aangesproken. Misbruikgevallen uitgezonderd uiteraard.

Wat wil de minister?

De minister heeft ons voorstel niet gevolgd. Wel heeft hij het idee van een veilige haven overgenomen. Toetsing of die veilige haven in een concreet geval is bereikt, gebeurt echter nog steeds achteraf.

Daarnaast introduceert de Concept Zelfstandigenwet een tweetal toetsen: de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets. Daarin staan een flink aantal criteria waaraan de zelfstandige zal moeten voldoen om in de veilige haven terecht te komen. Zo moet de zelfstandige kunnen aantonen minimaal drie verschillende opdrachtgevers in twee jaar te hebben (gehad). Volgens de toelichting moet het daarbij wel gaan om “volwaardige” opdrachten. Twee kleine klusjes erbij doen om aan drie opdrachtgevers te komen, is niet genoeg. Ook staat in de toelichting dat wanneer op uurbasis wordt gewerkt en gefactureerd dit in de regel wijst op werknemerschap. In deze gevallen wordt het dus moeilijk om als zelfstandig ondernemer te kunnen (blijven) werken. De vraag dient zich aan of het bereiken van de veilige haven door deze wet niet veel te moeilijk wordt gemaakt. Het aantal criteria is (te) hoog en ze zijn niet altijd even duidelijk. Inmiddels hebben veel zelfstandigen al aangegeven zich daarover ernstige zorgen te maken. PZO vindt deze zorgen terecht en staat dan ook kritisch tegenover de huidige concept wet.

Als de benodigde duidelijkheid vooraf ontbreekt, zullen opdrachtgevers terughoudend blijven en dan blijft het probleem waarvoor deze wet een oplossing zou moeten bieden dus bestaan.

Zijn er ook positieve punten?

Positief is dat de minister zijn best doet om de zelfstandig ondernemer een eigen positie in de wet en op de markt te geven en dat hij daarvoor een veilige haven wil creëren. Deze veilige haven moet echter wel bereikbaar zijn voor het grootste deel van de zelfstandig ondernemers. Anders schiet de wet aan zijn doel voorbij.

Wat nu?

Wij gaan de concept Zelfstandigenwet die voorzien is van een uitgebreide Memorie van Toelichting de komende weken verder bestuderen en zullen dan in het kader van de internetconsultatie en in overleg met onze partners binnen VZN met een uitgebreide reactie komen. De internetconsultatie staat open tot 29 oktober a.s. Ook individuele zelfstandig ondernemers kunnen hun menig over de wet kenbaar maken. Dat is heel belangrijk en PZO moedigt dit ook aan.

Reageren kan door gebruikmaking van deze LINK

Je komt dan direct op de pagina van de consultatie. Daar vind je ook de wettekst en de memorie van toelichting.